Bir çocuğun karanlıktan, yüksek sesten veya güvende hissettiği bakım vereninden ayrılmaktan korkması, o çocuğun sinir sisteminin tamamen sağlıklı çalıştığının en büyük kanıtıdır. Evrimsel bir perspektifle bakıldığında, tarih öncesi dönemlerde büyük hayvanlardan ve karanlıktan korkan çocukların hayatta kalma ihtimalleri çok daha yüksekti. Günümüzde çocukların sergilediği korku tepkileri, binlerce yıllık bir genetik mirasın doğal yansımasıdır.
Korku, bu nedenle bastırılması veya "Bunda korkacak hiçbir şey yok" denilerek yok sayılması gereken bir durum değil; anlaşılması ve şefkatle eşlik edilmesi gereken bir gelişimsel yoldaştır. Gerçek cesaret, korkunun hiç hissedilmemesi değil; korkunun tüm yoğunluğuyla hissedilmesine rağmen, o duygunun içinde kalarak eylemde bulunabilme kapasitesidir.
Reklam Alanı (mid)
Carl Rogers'ın koşulsuz olumlu kabul ilkesi, burada çok güçlü bir pusula sunar. Bir çocuk korktuğunu ifade ettiğinde, dış dünyadan aldığı yanıt, kendi iç dünyasıyla kuracağı ilişkinin temelini atar. "Korkulacak bir şey yok, sen artık büyüdün" denmesi, çocuğun bedeni alarm verirken en güvendiği kişinin hislerini reddetmesi demektir. Bu çelişki, çocuğun kendi duygularından şüphe etmesine neden olur. Buna karşılık "Şu an o sesten gerçekten çok korktun, bu durum senin için çok ürkütücü geldi" demek, çocuğun iç dünyasını güvence altına alır ve güvenlik duygusunu besler.
Çocuk Merkezli Oyun Terapisi'nde (CCPT) çocuk, gerçek hayatta başa çıkamadığı korkuları oyuncaklar aracılığıyla güvenli bir mesafeden işler. Örneğin karanlıktan korkan bir çocuk veya köpeklerden korkan bir çocuk, oyun odasında vahşice kükreyen bir dinozor figürünü kontrol edebilir. Zamanla, koşulsuz kabulün sağlandığı bu ortamda oyundaki senaryo değişir: kurban rolündeki küçük hayvanlar saklanmayı ve kendilerini korumayı öğrenir; canavar yavaş yavaş sakinleşir. Bu sembolik sürecin sonunda çocuk, korkusu üzerinde içsel bir kontrol duygusu kazanır ve psikolojik dayanıklılık geliştirir.
Garry Landreth ebeveynlere şunu hatırlatır: "Termometre değil, termostat olun." Bir termometre ortamın sıcaklığına göre şekil alır. Bir termostat ise ortamın sıcaklığını dengelemek için aktif olarak devreye girer. Çocuğun duygusal ateşi yükseldiğinde, ebeveynin kendi sinir sistemini düzenleyerek sakin kalması, ortamın güvenle soğumasını sağlar.
Ve belki en önemlisi: çocuğun korkularının ötesinde kocaman bir dünya vardır. Landreth'in deyimiyle "delikten çok simide odaklanın." Bir simidin ortasındaki boşluk, çocuğun o an yaşadığı zorluğu temsil eder. Ama etrafındaki kocaman simit — çocuğun mizahı, merakı, şefkati, yaratıcılığı — orada tüm gerçekliğiyle durur. Kendisine bütüncül bir saygıyla yaklaşılan çocuk, korkuyu kimliğini tanımlayan bir unsur olmaktan çıkarır ve baş edilebilir bir duyguya dönüştürür. Bu sürecin daha geniş bir çerçevesini çocukluk kaygılarının gelişimsel seyri yazımızda bulabilirsiniz.
"Bir yetişkinin çocuğuna verebileceği en büyük hediye; korkularını sihirli bir değnekle süpürüp atmak değil, o korkuların tam ortasında onunla birlikte sarsılmadan durabilecek cesareti gösterebilmektir."
Kaynaklar ve Önerilen Okumalar
Bu yazıda ele alınan konular hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz aşağıdaki kaynakları inceleyebilirsiniz:
- Child Mind Institute — Helping Children Manage Fears
- Zero to Three — Your Child's Fears
- Harvard Center on the Developing Child — Resilience
- Harvard Center on the Developing Child — Toxic Stress
Reklam Alanı (footer)
Reklam Alanı (bottom)
İlişkili Konular
Oyun Terapisti & Uzman Psikolojik Danışman
Çocukların dünyasını anlamak için onların diline — oyuna — başvuruyorum. Yeditepe Üniversitesi PDR mezunu, YTÜ yüksek lisans. İstanbul Şişli'de 3-10 yaş grubu çocuklarla bireysel oyun terapisi süreçleri yürütüyorum.
Daha fazla →Sık Sorulan Sorular
Bu konuda profesyonel destek almak isterseniz, ücretsiz ön görüşme ile sürecin sizin ve çocuğunuz için uygun olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz.
Ücretsiz Ön GörüşmeBu konuda profesyonel destek almak isterseniz, ücretsiz ön görüşme ile sürecin sizin ve çocuğunuz için uygun olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz.